ADHD, of aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit, is de algemene naam voor een gedragsstoornis die tot de meest voorkomende psychiatrische problemen bij kinderen en adolescenten behoort. Hoe manifesteert ADHD zich, waardoor wordt het veroorzaakt en wat is de behandeling?
Wat is aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit (ADHD)?
Aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit, kortweg ADHD, is een neurologische ontwikkelingsstoornis die aandachtstekort, hyperactiviteit, motorische hyperactiviteit of impulsiviteit veroorzaakt. De eerste symptomen van ADHD kunnen al vrij vroeg opgemerkt worden – meestal voordat een kind 5 jaar oud is. Hoewel ADHD vaker voorkomt bij jongens, moet benadrukt worden dat aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit beide geslachten in vergelijkbare mate treft. Maar terwijl hyperactiviteitssymptomen over het algemeen overheersen bij jongens, overheerst aandachtstekortstoornis bij meisjes en daarom wordt het soms verkeerd gediagnosticeerd. ADHD wordt gediagnosticeerd bij 4-8% van de kinderen in de vroege schoolleeftijd, maar dit cijfer wordt bijna gehalveerd in latere leeftijdsgroepen. Sommige kenmerken van Attention Deficit Hyperactivity Disorder kunnen echter zelfs na de volwassenheid blijven bestaan.
Hoe wordt ADHD gediagnosticeerd? De meest voorkomende symptomen
Symptomen van ADHD zijn voornamelijk aandachts- en concentratiestoornissen, impulsiviteit en hyperactiviteit. Welk gedrag bij een kind kan duiden op het begin van Attention Deficit Hyperactivity Disorder?
- Aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit
Een kind met ADHD heeft moeite om zijn aandacht te richten, heeft geen oog voor detail, is afwezig, vergeet vaak dingen en kan zich niet goed organiseren. Het kind geeft de indruk dat het niet luistert naar wat er tegen hem of haar gezegd wordt. Is vaak afgeleid en maakt fouten. Het kind kan zich niet concentreren op taken en stelt ze uit tot het laatste moment. Het kind raakt vaak voorwerpen kwijt en kan zich niet herinneren waar hij of zij ze heeft gelaten. Hij of zij vermijdt ook activiteiten die inzet en concentratie vereisen.
- Ongeduld
Een kind met ADHD is ongeduldig, probeert de aandacht van anderen op zichzelf te richten en onderneemt vaak riskante acties. Uit emoties en gedachten zonder na te denken, zonder na te denken over mogelijke gevolgen. Tijdens groepstaken en spelletjes kan hij/zij niet geduldig op zijn/haar beurt wachten en stoort hij/zij vaak anderen.
- Hyperactiviteit
Een kind met ADHD is voortdurend maar meestal doelloos in beweging. Zelfs in situaties waarin hij/zij op één plaats zou moeten blijven, begint hij/zij snel te friemelen of te spelen. Hij gedraagt zich vaak onaangepast aan de omstandigheden, kan zich niet inhouden om te praten, is luidruchtig tijdens het spelen en vindt het moeilijk om rustig te rusten. Hij heeft moeite met het voortzetten van taken waar hij aan begonnen is en laat ze liggen. Het is echter goed om op te merken dat deze symptomen bij elk kind in verschillende mate kunnen voorkomen.
Wat kan ADHD veroorzaken?
Aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit kan vele oorzaken hebben – het is meestal moeilijk om één specifieke factor aan te wijzen die ADHD veroorzaakt. De stoornis kan beïnvloed worden door:
- genetische aanleg,
- trauma tijdens de zwangerschap,
- laag geboortegewicht,
- hypoxie tijdens de geboorte en andere perinatale trauma’s.
Schadelijke factoren die al tijdens de zwangerschap tot een abnormale ontwikkeling of beschadiging van het centrale zenuwstelsel van het kind hebben geleid, kunnen ook verantwoordelijk zijn voor het ontstaan van aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit. Dit zijn voornamelijk:
- roken door de zwangere vrouw,
- alcoholgebruik door de zwangere vrouw
- gebruik van psychoactieve stoffen door de moeder,
- blootstelling aan pesticiden, vergiftiging met zware metalen.
Er wordt ook vaak gedacht dat ADHD wordt veroorzaakt door fouten van de ouders. Wat is het echt? Afwijkingen in de gezinsomgeving zijn niet de directe oorzaak van ADHD, maar voor kinderen die aanleg hebben voor de stoornis, kunnen ze wel invloed hebben op het moment dat de stoornis zich manifesteert en op het verloop ervan. Ongunstige opvoedingsfactoren zijn onder andere:
- verwaarlozing door ouders of verzorgers,
- instabiliteit in de gezinssituatie (bijv. scheiding van de ouders),
- geweld tegen het kind.
Hoe kan ADHD correct gediagnosticeerd worden?
De juiste diagnose van ADHD vereist de samenwerking van verschillende specialisten – voornamelijk een psycholoog, psychiater en kinderarts, en soms een kinderneuroloog. Een belangrijk onderdeel van de procedure is een grondig interview met de ouders over het functioneren van het kind thuis, op school en met leeftijdsgenootjes. Als onderdeel van de diagnose worden er ook tests uitgevoerd om de intellectuele, geheugen-, concentratie- en associatievaardigheden van het kind te beoordelen, evenals de motoriek en coördinatie. Het is uiterst belangrijk om andere psychische aandoeningen die soortgelijke symptomen kunnen veroorzaken, zoals angststoornissen, gedragsstoornissen, aanpassingsproblemen, mentale retardatie, obsessieve compulsieve neurose of bipolaire affectieve stoornis, uit te sluiten voordat de diagnose wordt gesteld. Men moet echter niet vergeten dat het niet ongewoon is dat kinderen met ADHD tegelijkertijd een andere psychiatrische aandoening hebben – meestal dyslexie, angststoornissen en gedragsstoornissen. Daarnaast is het belangrijk om er zeker van te zijn dat de waargenomen symptomen niet het gevolg zijn van neurologische en somatische aandoeningen, waaronder bijwerkingen van medicijnen, visuele of auditieve beperkingen, epilepsie of schildklieraandoeningen.
Hoe wordt ADHD behandeld?
De behandeling voor ADHD bestaat meestal uit verschillende onderdelen. Deze kan bestaan uit:
- psychotherapie,
- gezinstherapie,
- groepstherapie voor het kind,
- psycho-educatieve lessen voor ouders,
- farmacologische behandeling.
Het therapieprogramma wordt individueel ontwikkeld, rekening houdend met de leeftijd van het kind, de algemene gezondheid, het type symptomen en de gevoeligheid voor bepaalde therapeutische maatregelen. Soms worden medicijnen en supplementen om de concentratie te verbeteren ondersteunend gebruikt. Dit kunnen capsules zijn met omega-3- en omega-6-vetzuren en EPA, die de hersenfunctie verder ondersteunen en aandachtstekortstoornissen, impulsiviteit en hyperactiviteit verminderen. Een andere optie zijn capsules met bacopa bladextract, die de hersenfunctie ondersteunen, het concentratievermogen verhogen en het geheugen verbeteren. Voor slaap- en circadiane ritmestoornissen wordt soms aangeraden om melatonine te nemen, dat de slaap verlengt en de kwaliteit van de nachtelijke rust verbetert.
Waar kan ADHD toe leiden?
Zoals bij veel andere stoornissen kan onbehandelde ADHD ook leiden tot complicaties op gezondheids- en emotioneel gebied. Moeilijkheden op school, onderpresteren of afwijzing door leeftijdsgenoten kunnen leiden tot een lager zelfbeeld en emotionele problemen. Omgekeerd kan onbehandelde ADHD bij volwassenen leiden tot persoonlijke en professionele problemen. Tot de meest voorkomende gezondheidscomplicaties van aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit behoren:
- verslaving aan sigaretten, alcohol en drugs,
- angst- en depressiestoornissen,
- overeten wat leidt tot obesitas,
- slaapproblemen,
- zelfmoordpogingen.
Gedragsstoornissen als gevolg van ADHD behoren tot de meest voorkomende redenen voor kinderen en jongeren om een psycholoog of psychiater te bezoeken. Symptomen die kunnen wijzen op het begin van Attention Deficit Hyperactivity Disorder mogen niet onderschat worden – als ze niet behandeld worden, kan het de ontwikkeling van een kind vertragen en op volwassen leeftijd tal van emotionele en persoonlijke problemen veroorzaken.
Bron
- https://www.wapteka.pl/blog/artykul/adhd-objawy-przyczyny-i-leczenie-zespol-nadpobudliwosci-psychoruchowej-u-dzieci-i-doroslych#entry-text-content
